De subsidie voor Tata Steel Nederland kan tot 2045 oplopen tot 10,8 miljard euro als de maatwerkafspraak doorgaat. Dat stellen Milieudefensie en SOMO in een onderzoek van 7 september 2026 src:891. BNR sprak erover met Nine de Pater, campagnestrateeg van Milieudefensie src:2398. In de video hierboven is het gesprek van ruim vijf minuten te zien.
Van 2 naar 10,8 miljard
De voorgenomen afspraak bevat maximaal 2 miljard euro maatwerksubsidie src:652. Milieudefensie en SOMO tellen daar zes kostenposten bij op die volgens hen met de afspraak samenhangen: subsidie voor CO2-opslag onder de zeebodem (0,8 miljard), EIB- of NIKI-steun (0,3 miljard), biomethaan (2 miljard), wind op zee en stroomopslag (2,7 miljard), compensatie van nettarieven (1,4 miljard) en de verwerking van staalslakken (1,5 miljard) src:891 src:892. De bedragen zijn nominaal, voor de periode 2026 tot 2045.
Volgens De Pater zijn de cijfers gebaseerd op openbare data en op de intentieverklaring tussen Tata Steel en de minister, waarin veel van deze kosten al zijn voorgesorteerd. Exacte getallen staan daarin niet src:2398. In het persbericht van Milieudefensie zegt zij src:2400:
Dat is de wereld op zijn kop.
Kanttekeningen
De BNR-interviewer vroeg of wind op zee, een markt voor biomethaan en strenger toezicht op staalslakken niet ook generiek beleid zijn waar heel Nederland iets aan heeft, en of al vaststaat dat die kosten bij Tata terechtkomen src:2398. Het ministerie reageerde volgens BNR, verwijzend naar NRC, dat een verkeerd beeld kan ontstaan als verschillende subsidiestromen op een hoop worden gegooid en aan Tata worden toegeschreven src:2398. Tata Steel bestrijdt de conclusies en vindt de berekening onvoldoende onderbouwd, staat in de beschrijving van de video src:2398. Het kabinet antwoordde eerder op Kamervragen dat het geen extra kosten voorziet src:601.
De rekenbladen laten zien dat de posten voor wind op zee en nettarieven deels systeemkosten zijn en geen subsidie die alleen aan Tata toekomt src:892. Tegelijk zijn twee grote risico's niet meegeteld: financiële problemen bij Tata Steel tijdens de looptijd en de tweede helft van de transitie, met de tweede hoogoven en kooksgasfabriek src:891. Het besluit over de maatwerkafspraak is uitgesteld tot uiterlijk 1 maart 2027 src:601.
Ook te zien: Wat houdt ons tegen?
Dezelfde vraag stond centraal in de aflevering De prijs van groene industrie van Wat houdt ons tegen? van HUMAN, met onderzoeksjournalist Jeroen Smit, uitgezonden op 10 december 2025 src:2399. Houden subsidies bedrijven kunstmatig in leven, waarom dragen winstgevende multinationals hun eigen kosten niet, en passen energie-intensieve fabrieken beter in landen met veel duurzame energie, zoals Spanje of Zweden? De aflevering kan niet op deze site worden ingesloten.
Visie Burgerplatform
Of het 2 of 10,8 miljard wordt, hangt af van wat je meetelt. Juist daarom hoort er vóór 1 maart 2027 een openbare, onafhankelijke maatschappelijke kosten-batenanalyse te komen van alle opties, zoals Burgerplatform eerder bepleitte in art:2135 en art:2096. Stopmaatregel eerst: geen nieuwe euro aan steun zolang de totale verplichtingen niet op tafel liggen en er geen harde, afdwingbare eisen zijn voor gezondheid en klimaat. Wie vervuilt, betaalt; de rekening van staalslakken en netkosten hoort niet stilzwijgend bij de belastingbetaler te belanden. Waarom het ministerie zelf geen totaaloverzicht van alle samenhangende kosten publiceert, is een open vraag. Zie ook ana:86, art:2114 en art:1424.
